Onderzoek Ervaren gevolgen klimaatverandering
Wat doet het ervaren van gevolgen van klimaatverandering met Nederlanders? Zeker na de hitte van deze warmste zomer ooit gemeten is klimaatverandering steeds merkbaarder? Kenniscentrum Duurzaam Leven liet onderzoeken of en hoe mensen de gevolgen van klimaatverandering ervaren, welke gevoelens dat oproept en wat hen helpt om zelf stappen te zetten. Bekijk de belangrijkste inzichten en download het volledige onderzoeksrapport.
Download het onderzoek
Download het onderzoek Ervaren gevolgen klimaatverandering (pdf).
De zomer van 2026 was uitzonderlijk droog, met meerdere tropische periodes. Het KNMI gaf voor het eerst code rood af vanwege hitte. Begin augustus liep het neerslagtekort op tot circa 282 millimeter, bereikte de Rijn bij Lobith het laagste peil ooit gemeten en nam het aantal natuurbranden sterk toe. Daardoor kwamen de gevolgen van klimaatverandering voor veel mensen dichtbij: in het nieuws, in het landschap en in hun eigen huis en tuin.
Dat maakt deze zomer tot een bijzonder meetmoment. Het onderzoek brengt in kaart wat mensen meemaakten, welke zorgen en emoties daarbij spelen en of zij mogelijkheden zien om zelf bij te dragen. Deze inzichten helpen bij communicatie, beleid en interventies gericht op duurzaam gedrag.
Bijna 60 procent van de Nederlanders had last van de hitte
Van alle Nederlanders had 59 procent deze zomer van minstens één gevolg van de hitte door klimaatverandering. Dit ging verder dan je oncomfortabel voelen of een nacht niet kunnen slapen. Mensen:
- voelden zich opgesloten, bijvoorbeeld in hun huis of ergens waar het beter koel bleef (19 procent)
- moesten activiteiten of afspraken afzeggen (19 procent)
- zagen een groot deel van hun planten, gras of bomen in hun tuin doodgaan (16 procent)
Een op de tien maakte hoge kosten voor bijvoorbeeld een airco of zonwering, en 8 procent kreeg de woning overdag niet meer koel.
Die ervaringen laten sporen na. Van wie iets meemaakte, is 31 procent zich meer zorgen gaan maken over klimaatverandering en vindt 26 procent het onderwerp nu dringender. Een op de vijf (21 procent) voelt zich machtelozer. Voor 16 procent veranderde de ervaring niets.
Wie de last had van de gevolgen, wil vaker meer doen
Mensen die last hadden van de hitte, willen vaker meer doen om klimaatvriendelijker te leven dan mensen zonder die ervaring: 46 tegenover 27 procent. Ook denken zij vaker dat het verschil maakt als veel mensen hun gedrag aanpassen (67 tegenover 49 procent).
Tegelijk zoekt deze groep vaker houvast. Van wie de serieuze gevolgen van hitte en droogte ondervond, heeft 59 procent behoefte aan een vorm van informatie. Denk hierbij aan wat de meest effectieve stap is. Van de mensen die geen last hadden van de hitte had 36 procent hier behoefte aan. Het onderzoek laat samenhang zien, geen oorzaak en gevolg: wie zich al zorgen maakte over klimaatverandering, merkt hitte misschien ook eerder op.
Machteloosheid hoeft niet te verlammen
Bij hitte, droogte en bosbranden voelen Nederlanders zich het vaakst (een beetje ongerust (72 procent) en machteloos (69 procent). Maar even vaak voelen zij zich gemotiveerd om iets te doen (69 procent). En wie zich machtelozer, onveiliger of bezorgder voelt, is juist vaker bereid om klimaatvriendelijker te leven en in actie te komen.
De groep met de sterke negatieve emoties heeft meer behoefte aan steun: een concreet handelingsperspectief, betaalbare en beschikbare duurzame alternatieven en inzicht in welke acties het meeste effect hebben. Een gevoel van machteloosheid hoeft dus niet te verlammen, zolang duidelijk is welke stap iemand zelf kan zetten.